Hegoameriketatik barrena

Jabegoa lapurreta da. P.J Proudhon
Ez naiz politikaz arduratzen. Bizitzaz ez naiz
arduratzen esatea bezala da.Jules Renard
Barrikadak bi alde bakarrik ditu. Elsa Triolet

Fasinpat, ugazabik gabeko lantegia, hobeto ezagututa bere lehengo izenagatik, Zanon. Patagonia errebeldean kokatuta dago, neuken hiritik 7kmtara lur lehor eta zeru erraldoez inguratuta. Benetan Lantegi erraldoia da, ia 470 langile egiten dute lan bertan.
2001eko urriaren 1ean hasi zen beraien burruka ia 5 urte.Fasinpaten istoria argentinan egon den ustelkeri eta krisialdiaren barruan koka daiteke.
Jabearen arduragaberia, esku luzea eta diru nahia empresaren itxiera eragin zuen. Ehundaka famili langabe utziz egun batetik bestera inolako konpentzazio ekonomikorik gabe. Langileentzat bi aukera ireki ziren langabeetuen hilaretara pasa 150peso jasoz hilean, 40euro,edo bere lanpostuak defendatu. Bereala artu zuten erabakia. Antolazen hasi ziren, kanpamentu bat jarri zan empresaren aurrean eta 5 hilabetez han egonziren.inguruetako auzoetan janaria eskatu behar izan zuten bere famili eta beraientzako.Gendea oso ondo portatu zen,laguntza eta babes haundiaeman zieten, batez ere gutxien emateko zutenak.
Langileak bere borrokaren kontzientzia hartzen hasi ziren, oso oinarrizkoak eta zilegiak, lan duin batengatik hari ziren borrokan.
Azkenean empresa barrura sartzeko erabakia hartu zuten, makinak martxak jarri eta lehengo zeramik ateratzen joan ziren. Hasieran traba besterik ez zuten izan. Produkziorako beharrezko zituzten produktuak ez zioten saldu nahi izaten edo garestiago saltzen zioten. Baina beste alde batetik ere, Maputxeak, presoak, ikasleak, ezker mugimenduak eta neukeneko komunidadeak laguntza eman zieten behar izan zutenean. Hau izan da ein haundi batetan bere borrokaren iraupenaren arrakasta. Gobernua eta patronalatik berriz, errepresioa besterik ez jaso dute. 5 aldiz bota nahi izan dute fabrikatik baina ez dute arrakastarik eduki. Sabotaiak,meatzuak,baiketak,lapurretak jasan dituzte. Poliziek berunezko balak erabili dituzte zauritu asko eraginez. Langile bati 5 metrotara fusilatua izan zen 60tik gora inpaktu jasan izanez eta begi bat galduz. Interes kapitalistak era eta modu ankerrenak erabili dituzte berain adibidea zabal ez dadin.Ederregia izango zen botereak jasan ahal izateko.
Krisi sakon batetan murgilduta dagoen herri batetan, lapurreta eta baliabide ekonomikoen uztiaketa normala bihurtu den tokian, langile batzuk lantegi erraldoi eta komplexu baten kargu egin dira, dena kontra zutela, dirurik gabe, empresa haundi bat nola eramaten den experientzia euki gabe.Traba hauek guztiak gainditzeko gai izan dira. Lanpostu berriak sortu dituzte, produkzioa aurrera eraman, gizarteriaren talde kolpatueneei elkartasuna eman diete, auzo txiroetan osasun zentroak ipini eta erretako etxeak berreraiki, eskola eta hospitaletan beren produktuak dohainik banatu eta langileen beste borroketarako dirua bildu eta laguntza eman diete berain soldatak orain txikiak izanda eta bolondres moduan. Bere burruka mundu zabalera ireki dute. Irrati egunkari eta web orria sortu. Europa eta Ameriketatik 27 bidai egin dituzte bere burruka esagu dadin.Pelikulak, artikuluak eta liburuak plazaratu dira langileen gestioa buruz. Mundu guztietako gendea joaten da fabrikara ikasi eta elkartasuna ematera.
Beraiek esaten duten bezala. Lantegia herriari ireki diogu.
Denak Berdin kobratu eta erabakitzeko ahalmena berdina dute. Asamblada da beraien lantresna eta indarra. Beren helmuga, lantegiaren expropiazioa eta estatalizaioa da langileenkontrolpean rraituz eta produdzioaren irabaziak herrian inbertitu. Eskaera iraultzaileak dira, gobernuari tripako mina ematen diotenak. Horrexegatik daramate hain burruka luze eta gogorra. Botereak ezin ditu bere eskaera duinak bete. Harrizkutzuegiak dira, adibide garbiegia.
Langileak beriz borrokan jarraizteko prest daude azken arnaserarte.Hemendik hilda bakarrik aterako didate, esaten zidaten zaharrenek, baian gazteak ere ez dira atzean geratzen. Gasaren kontrako maskarak erosi dituzte, segurtasun plan oso bat egin dute eta berain burua defendatzen ikasi. Fabrikatik bota nahi izan zuten azken aldian, poliziek atzera egin behar izan zuten berain inteligentziazko txosten batetan agertzen zelako.fabrian sartzen saiatzen baziren bi aldeetatik hildakoak egongo zirela.
Oraingoz langileak irabazi dute, lanean jarraitzu dezaketa, egunero erakutziz ez ditugula ugazabarik behar, hobeto lan egiten dela beraiek gabe eta lantegia herriarentzako erabiltzean zenbat gauz on egin daitezken.
Mundu berri bat daramate bihotzean, bere eskuetan horren adibidea daramate. Horregatik Buenos aireseko abenidetan edo Patagonai errebelde honen kaleetan, gazteak ohiukatzen dute..
Aqui estan, ellos son, los obreros de zanon!

U ni dad de los trabajadores, y al que no le gusta,se jode, se jode!!!

Hiltzeko beldur dira eta ez diote beldurrik biziari.
Paul Valery

Listo, igaro dira 2 hilabeteak, bukatutzat emango dut erreportaia.
Orain alde egiteko garaia heldu da, uharte eta chiletik irten behar naiz.
Atzean zenbat gende, zenbat historio utziko ditut.
Leku honek aldatu nahu, beti eramango dut gainean, asko zor diot.
Beno, bigarren hilabete hau sakontzeko balio izan dit. Hasteko guaitecas uharteetan 8 egun pasa nitun, bale urdinak ikusteko esperantzarekin legatzak biltzeko itsasuntzi txiki batetan. Azkenean ez nituen ikusi, baina nere aurrean ireki zen paisai eta giza harremanak barruraino ikutu zidaten.
Guaitecas, hego pazifiko sakonean kokatuta dauden milaka uharteek osatzen dute. Ia ez da inor bizi bertan, munduko lekurik basati eta ahastuenetarikoa da. Guaitecas inor zekula egondako oihan itxiez beteta dago, eta bere kostaldeeetan giza eta bale hezurrak aurkitzea ez da arraroa. Marinelak dira leku hauek ezagutzen duten ia pertsona bakarrak, lurralde hauek ez daude beraz turismoarentzat irekita oraindik. Horrexegatik zekulako pribilegioa izan da niretzat mundu honetan sartu izana itsasgizonen eskutik. Bertan egunak lasai igaro ziren itsaskanaletatik nabigatzen, ametsezko paisaietatik zehar. Gizadiaren azken mugan dauden herri galduak bisitatzen et abar.
Bertan 3 egunez portu natural batetan arrapatuta gelditu ginen eguraldi txarra zela medio. Gu eta bertan zeuden beste itsasuntzi batzuk, urgaineko komunidade txiki bat egin genun.
Egun arraro haietan, tripulazioa lo egiteko, bakeroen nobela merkeak irakurtzeko eta bere bizitzan pasatako pasarteetaz hitzegiteko aprobetxatu zuten. Egia esan ezin zan gauz haundirik egin, Itxarotea besterik ez, kanpoan euria etengabekoa zen, eta barruan lekua oso urria.
Ze gozamena izaten zen txalupa batetik bestera pasatzea, itsaronaldiko bizilagunak bisitatu eta beraiekin hitzegitea. Arratsaldero itsasuntzi haundienean pelikulak botatzen zuten eta bertara gerturatzen nintzen zineko emanaldi hezea zer eskeintzen zuen ikustera. Gehienetan nahiko pelikula txarrak izaten ziren, baina gogaratzen dut behin la lista de schilder emozionatuta ikusi genula han geuden guztiak. Oso gustora irakurri nuen ere pasa zidaten Jack London-en Letagin zuri liburuko kapitulu batzuk. Ze egun zoragarriak, mundua hurrun zegoen orduan, oso hurrun, itsasoak gatibu izan zigun bitartean. Batzuetan, ala ere zerbaitek apurtzen zuen egunaren monotonia, irria pizten zait bisoi bat gure barkura igo zenekoa gogoratzean. itsasuntzi batetik bestera korrika batean pasatzen ibili nintzen animali zerriaren atzetik, azkenik bera ni baino azkarrago bukatzen izateko kubertatik salto eginez.
Baina eguraldia hobera egin zuen eta gu gure barkuko zabelan 6000kilo legatz sartu ondoren, berriro zibilizaziorako bidea hartu genun. Oraindik bide luzea geratzen zitzaigun ordea, eta zakartuta jarraizten zuen itsasoarekin pasa behar izan genun gaua.Gora-bera jarraia, sukaldeko tresneriaren soinua etengabea mugimenduren ondorioz eta itsasoko olatuen enbatak pairatu genituen. Goizean baretuago zegoen itsasoa eta timoia uzteko detaile polita eduki zuten. Zuzen mantendu beharra nuen, itsasuntzia norabide zehatz batetan eraman beti, hori besterik ez, baina ni benetako kapitain bat bezala sentitzen nintzen timoia alde batera eta bestera mugitzen norabidea mantentzeko. Olatuen mugimenduak nire gorputzean inoiz baino gustorago sentizen, ume bat bezala bere jostailu berriarekin.
Azkenean Quellonera iritzi ginen berriro eta nere intentzio sanoa iristerakoan taberna betera joan eta mozkortu arte edatea zen besteekin batera. Marinel honen antzera, baina besteek gau horretan bertan berriz irten behar ziren itsasora, beraz agur esatea besterik ez zitzaidan gelditu.
Agur Gaga, potrojotzaile profesionala eta sukaldari bikaina. Hirekin ez ziren inoiz farrerik falta. Zekula gizon batekin eukitako gertutazun haundiena izan nuen berarekin, 3 gau biok batera lo egitea tokatu bai zitzaigun pertsona bat justu kabitzen zen kamarote kajoi batetan. Inoiz lo egin dudan leku bitxi eta txikienean, eta hori lista haundi bat daukadala jada. Agur Santiago, hire istorioak ez zaizkit berealakoan hastuko, txisteak kontatzen eta giroa sortzen benetan mundiala, agur kapitain zurrutero eta emakumezalea. Agur Andres zu zinen seriotasun pixka bat jartzen zenun bakarra, Agur ere Mario Lucho Eskerrik asko barkuko bihotza zaintzeagatik lagun. Agur Pantalon eta Txino zuei ere eskerrak eskeinitako harreman eta egindako bromengatik. Hori bai Pantaloni ez diot barkatzen izena aldatu izana. Aitzol zailegia egiten zitzaienez esateko eta Ai-sol ez zitzaielako potrotan jartzen deitzea, ba Pako jarri zidan tipo putakumeak eta 8 egunetan tripulazio osoa horrela deitzea aguantatu behar izan nuen. Agur ere beste itsasuntzietako marinek guztiei, beraiekin gelditzeko gonbitea egin zidatelako,pelikula pornografikoak nire omenez jarri, eta bere mundu txikiaren giltza eman zidatelako. Badakit etorkizunean atzera begiratuko dudala eta nostalgiaz gogoratuko ditudala pasarte hauek.
Baina bidaia jarraitu beharra zuen. Oraindik uharteko mila txoko gehiago ikusteko gelditzen zitzaizkidan, beraz gauz guztiak hartu eta Chiloeko hiriburua den Castrora joan nintzen. Hemen nahiko kategoria honeko hostal batetan geratu nintzen prezio dexente xumean. Hori bai logela txiki-txikia zen. Castron gendea bere ala esagutzen hasi nintzen, badirudi hau ez dela oso gauz zaila chiloen. Fernando alde horretatik kriston aurkikuntza izan zen. Bosque Modelon esagutu nuen informazioa bila hari nintzala, tipoa ekonomista bezala lan egiten zuen bertan eta beste alde batetik nahiko mundugizona zen. Dezente ondo ezagutzen zuen katalunia eta euskal herrikoa nintzela esan nionean bereala laguntzen hasi zitzaiten. Mila gauzetan sartua, gende asko ezagutzen zuen hirian, eta gende interesgarria aurkeztuko zidala aitzakiarekin, festa kubatar batetara gonbidatu zidan, ni bere ala onartu nion, eta nere gauzak hartuta bere etxera joan ginen. Tipoa mendiaren puntan bizi zen eta bertara iristeko bidea sekulako aldapa txarra zuen. bere 4X4 haundian ere kostata iritsi ginen. Etxea eder ederra zen bertan gauzak utzi zerbait jan eta festara jeitzi ginen. Han salsa dantzatzen irakasten zaiatu ziren, naiz eta normala den bezala trakets-trakets ibili gustatu zitzaiten esperientzia. Agian edandako mojitoak izango ziren. Festa bukatu eta hurrengo egunean ere Fernando eta bere lagun batzuekin igaro nuen, arratsaldean bere lagun argazkilari batekin egin genun topo eta afaltzera gonbidatu zigun. Tipoa Chiloeko famili aberats batekoa zen eta bere etxera heltzeko gauez itsaskanal bat arraunean igaro behar izan genun. Etxea inoiz ikusi dudan etxerik ederrenarikoa zen, datu bat emateko tximinia hain zen haundia ze bertan lo egin nezakeela. Gaua bertan igaro nuen neretzako utzi zidaten logela haundi batetan. nahiko esperientzia bitxia izan zen benetan, musikaren eta suaren erritmoa tartekatu ziren solasaldiekin. Giro burgues dekadente polit bat zuen guzti horrek.
Hurrengo egunean Fernando eta bere neskalagunarekin igaro nuen eguna, Igande egun lasai bat izan zen fernandoren etxean, el codigo davinci ikusi genun.
Egun libre hauek ondoren, argazkiak ateratzeari ekin nion berriro, eta eguraldiak uzten zuen egunetan inguruko herri eta uharteetara irteerak egiten nituen. Horrela poliki-poliki Uneskoko gizadiaren ondasunak diren elizetan argazkiak ateratzen joan nintzen, herrietako arkitekturak tipikoak, nekazal muntuko paisai eta lan motak, gendea, kostaldea, itsaso gainean dauden auzoak... nere kamarekin, egunak eta argazkiak pilatzen joan ziren, azkenean chiloeko parke nazionaleko irteerarekin amaiera emateko hau guztiari. 3 egun pasa nituen bertan, eta txundituta utzi zidan lekua. Hondartza basati erraldoietatik ibili nintzen bakar-bakarrik pazifikoko olatu erraldoei begira, hondartzetan hiltzen ziren ibai hotzak gurutzatzea tokatu zitzaiten, dunen artean lo egin eta paradisuko irudiak ematen zuten lekuetatik pasa. Robinson Crusoe bat sentitu nintzen egun haietan, gero enteratu nintzenez oso gende gutxi bizitzatzen zuen parkea garai horretan, azkeneko turistak 5 egun aurretik egon ziren. Castrora berriz itzuli nintzenean, nere erreportaia bukatzeko garaia bazela erabaki nuen. Ezagututako gendeaz agurtzea ez zen falta besterik ez.
Aguron Pedro, Hector, Fernando Astete,Mirna, Jose, mirta eta bere familia, Noly,Gaga, Sergio,Pedro,Osvaldo,Anita,fernando,Carlos eta hilabete hauetan ezagutu ditudan hainbat eta hainbat gende.Agur eta ohore.
Chiloe mundu bat da haragizko mundu bat euriaz etengabe buztita. Chiloe kresal zaporea uzten dizu ezpainetan. Badu zerbait berezia leku hurrun honek.
Uharteetako bizimodua ote?

Eguna orri txuri bat bezala jaiotzen da
gauean, berriz zimurtuta eta pasarteez beteta bukatuko du.
Galdera ikur haundiak dira etorriko diren egunak.
Etorkizuna ez dago finkatuta, oraina eraikitzen noa datorren moduan.
Zer esan egun arraro hauetaz.
Zer esan gero eta gehiago ikusten dudan einean, gero eta zabalago gero eta komplexuagoa egiten zaidala mundua.
zaila da bizitza bizitzea,
hemen eta han.
Gende txiroa leku guztietan ahal duen bezala ekaitza pairatzen zaiatzen da.
Honezkero ia denek dakite ez direla bere ametsak beteko,
telebistan botatzen dutenarekin konformatu beharko dira.
Hostaleko jangelan idazten hari naiz.
Lehio zabaletatik, haize eta euri hotsa etortzen zait paisai tristea antzematen da beste aldean; Mendi, itsas kanal eta Castro hiriko metalezko teilatu erdoilduak, dena grises kutsatua.
Kampoan katu bat dago euritan bustitzen.
Ederra da barruko lasaitasuna.
Hostaleko jabeak, kaletik ekarritako empanada jan ondoren, zopa bero bat ekarri dit,gose aurpegia ikusiko zidan.
Agian Larunabata delako,
agian eguraldi petral honegatik arrapatuta nagoelako
edo bakarrik nagoelako.
Fernando gaur deitzeko esan zidan, ez diot deituko
Mirna bihar azalduko dela dio.
Gaur behintzat nire bakardadeaz gozatuko det.
Euria eten egin da, zerua irekitzen doa,
eta bustitzen hari zen katua aldegin du jada.
Nik ere katuaren bidea hautatuko dut,
gorputza luzatu...
eta aldatu berri den mundu honetara aterako naiz.

Ur beltzak ebakitzen goaz,
uhinak zabaltzen ispilu misteriotzu honetan.
Kubertan nago, ero bat bezala kantatzen.
Motorraren zarata soinu guztiak estaltzen ditu,
ez dut nire ahotza ere entzuten.
Baina ala ere kantatzen jarraitzen dut
besteak barruan daude, kampoan hotz egiten du.
Mendi garaietan elur arraztoak ikus daitezke oraindik.
Itsasoan Albatrosak ia ura ikutzen dute bere egaldi garbietan.
Anaiak dira, hurrunetik etorritakoak.
Hodei zuriak gau koloreko unibertsoan,
planetak, orduan, pasatzen goazen uharteak.
Paisaia, planetez osatutako kosmosa da,
eta gu paisai hau irekitzera etorri garenok,
oreka apurtzera, isiltasun apala betetzera.
normala itsastxakurrek harriturik begiratzea.
Itsasoari beste pixka bat lapurtzera gatoz,
baina hau ez da beti dohainik ateratzen
batzutan itsasoa gizajale billakatzen da.
Nere begiak dena surgatzen dute.
Oihan berde itxietatik zuhaitz erraldoi zaharrek
zerua konkistatzeko burrukan darraite.
Eta ze zeru! zabala eta garbia,
ikaragarria, erraldoia!
Ur eta lurrez osatutako laberinto honetan barneratzen
jarraitzen degu poliki-poliki,
eta ez da amaierarik antzematen.
Jada ahaztu zait joan behar garen portuaren izena,
baina ze axola du horrek, gorputza bero mantentzen
den bitartean.
jada isildu naiz, baina motorraren hotza dena estaltzen
jarraizten du, eta hobe horrela, geldituko balitz...
ez nuke jakingo bizirik edo hilik nagoen
nire izena ere ahaztuko zitzaidan.
Ur beltzak ebakitzen jarraizten degu
zeruertzera ez gara zekula ailegatuko
paisaia etengabe berritzen doa.

Sekula hil ez behar balitz bezala bizi ginen. Joseba
Sarrionaindia

Azkenean iritzi naiz uhartera. Chiloé, (kaioen lekua Mapudungun hizkuntzan) Chileko hegopazifikoan kokatuta dagoen 40 uhartez osatutako artxipelago bat da. Hoien artean dudarik gabe garrantzitzuena, uharte haundia da, hegoamerika osoko 2 uharte haundiena.
Chiloé, bere kondaira eta mitologiagatik, bere eliz eta arkitektura tipikoagatik,eta bere kultura propioaren nortasun eta indarragatik da ezagun.
Aldegin aurretik interneten ikusi nituen argazkiak hainbeste harritu ninduten ze, nere begiekin ikusi behar nuela erabaki nuen.
Quellonen nago orain,jada hilabete daramat herri honetan. 5 orduko zeharkaldi baten ondoren, Corcovado-ko golkoa ferryan gurutzatuta heldu nintzen, Albatrosen konpainia ederrarekin. Hasieran 3 egun geratzeko, baina oraindik hemen nago.
Zerbait dauka leku honek, aldegin behar dudanean beti zeozer gertatzen dela ni hemen gehio geraharazteko.
Herriarekiko lotura, bere liburutegian hasi zen (orain idazten hari naizen lekuan). Han Don Pedro ezagutu nuen, uharteari buruzko informazioa bilatzen hari nintzela. Gizon zaharra da oso Don Pedro, eskola txikietako irakasle izan zen urte askotan, diktadura bere herritik ihes egitea bultzatu zion arte. Orduan Parisera joan zen, eta han eta Hamburgon, Mitologia eta Antropologiari buruzko lanean ibili zen Museoetan, irakaskuntzan jarraitzen zuen bitartena. Jubilatu eta bere herrira itzuli zen, hemen bere azken urteak Chiloeri buruzko kontairaren ikerketetan buru belarri dabil.
Bera izan zen hasiera batetan, aholku eta kontaktuak eman zizkidana, erdi galduta nengoenean. Eta Horrela erabaki nuen artxipelagoan 2 hilabete ematea argazki erreportai bat burutzeko asmoz.
Orain arte, untzioletan barkuak nola egin eta konpontzen duten ikusten ibili naiz, izokin industriako urgaineko plataformetan, itsasuntzietan, muskuiluen hastegietan, uharte txikietan eta beraien arteko kanaletan, baso ilun eta lakuetan, inguruko herrizka txikietan, lokatzezko bideetan oinez gehienetan, Maestra de Paz Huillichea (Maputxeen herrikoa) bisitatu degu, indiarren komunidadeko mendi eskola batetan egon naiz, belaunaldi berriak, nola bere hizkuntz eta kultura zaharra jasotzen duten ikusten, beranduegi agian eta nahikoa izan gabe inondik ere.
Herriko kaiean mila buelta eman ditut barku eta marinelei argazkiak ateratzen, egurrezko artisauekin bere lana ikusten, baserritar baten etxean egon naiz bere istorio eta anektotak entzuten.
Gende mordoa ezagutu det denbora honetan, berotasuna eta adiskidetasuna eman didatena. Afari eta bazkarietara gonbidatu didate. Janari tipiko eta arrain goxoen artean edo sagardo edalontzia eskuan nuela murgildu gara solasaldi luzeetan. -Hau ETAkoa da- esaten zuen batek, besteak mesfidati begiratzen zidaten bitartean eta umeak mobiletik argazkiak neri ateratzen ondo pasatzen zutela, azkenean mozkorturik neri besarkatuta bukatzeko. Aizpa bizkiekin kartetan jolastu det arratsalde aspergarrian, edo diskotekan gorroto ditudan kantak dantzatu. Kiosko saltzaile bati "manifiesto comunista" liburua erosi, eta filosofi eta literaturari buruzko azalpen luze eta nahastuak entzun izan ditut gustora. Estralurtarrak izpide izan genuen gau batetan, gizon zahar eta serio batek, nola beraiekin harremanetan jartzen zen explikatu zidan, ai ene! hau eromena!.
Herriko Nos tabernan Gallego bat esagutu nuen hamarkada bat zeramana Chiloetik irten gabe, herriminez itota.
Nunca Mais eta galegoz idatzitako kartelen artean gozatu nuen aspaldiko Fermin muguruza, Amparanoia eta Manu Chaoren musikaz. Hostalean ere Goiz bat baino gehiagotan gozaldu izan det Kaotiko eta La pollako doinuekin,jabeen alaba gaztea Punkarreta bat eginda bai dago.
Magikoa da Chiloé, orain badakit. Haragia eta egurrez osatutako unibertso honi begira, gizonaren arima izpilu bezela agertzen da eta egun euritxu eta luzeetan mitologi eta kontairak agertzen dira pertsona hauen begietan.

Jendetzaren urratsak urratzen duten biderik ez dut
maite. Calimaco

Bi errepide hauek, Argentina eta Txileko basatienak dira. Ripiozkoak (lokatz eta harriak) eztu eta zuloz beteta daude. Baina biak zeharo desberdinak dira. Ruta 40 Argentian, Pampazko paisaia da, ia desertua eta Carretera Australa Andeetako mendikatearen beste aldean, guztiz kontrakoa da. Pazifikoko euri guztia alde honetan erortzen bai da. Oihan hotzezko basoa ilun eta berdea sortuz.
Ruta 40 egiten 2 egun igaro nitun, Australiar bikote baten furgonetan giro honean, pena inglesa ez menperatzea ordea. Hemen ere eguraldi txarra izan genun, errepidea lokatz labainkorrezko eremu batetan bihurtu zen, eta naiz eta abiadura motelean joan, behin baino gehiagotan egon ginen errepidetik ateratzeko arrizkuan lokatzean irrizt egiten bai zuten gurpilak. Australiarrak utzi eta txilen sartu nintzen berriz. hemen era guztietako garraioak hartu nituen carretera Australera heltzeko. Oinez, kotzeak, kamio eta furgoneten atzekaldeak. Alemaniako aita seme bikote batek, bere 30 urteko etxe kamioiean 5 egunez bi israeldarrekin batera eraman zidaten harte. Gaztuak denen hartean banatzen genituen eta gauean kamio barruan egiten genun lo. Gainera bapo jan nuen egun hauetan, gidaria oso sukaldari hona bai zen.
10 hilabete zeramaten bidaiatzen eta hegoamerika osoa zeharkatuta zeukaten jadanik. 640 kilometro egin ditut beraiekin, poliki poliki ametsezko baso ilun eta berdetik barna. Goizetan kamioi zaharra bultzatzea tokatzen zitzaigun. gaueko -3 graduak zeharo hoztuta uzten bai zuten motorra.
Parke nazionalak bisitatu ditugu hemen ere, landare erraldoi eta goroldioz betetako zuhaitz ilunanetatik, glaziarretik amiltzen diren urjauzi luzeetaraino ikusten ibili gara, eta arratsalde batean oihanatik bakarrik ibiltzen nengoela puma bateko oinhatzak topatu nituen bide lokaztuan.
Paisai hau neri gustatzen zaizkidan gauz gustiak dauzka, orain arteko lekurik autentikoena izan da , gainera garai honetan ia ez dira kotxerik ikusten egun osoan, orain Chaitenen nago eguraldi txarra dago eta Chiloe uhartea doan ferrya noiz aterako itxoiten nago.

Hobe da benetako biziaren une bat urte luzeen heriozko isilunea baino.
Mijail Bakunin

Azken 3 asteak Patagoiniako leku basati eta ikusgarrietatik barrena ibili naiz.
Torres del Peine Parke Nazionalean (Txile), aste bat igaro nuen mendikateari buelta ematen. Paisai zoragarriak pasatzen dituen bide bat jarraituz. Hemen animaliak ez dira errez izutzen eta nahiko gertutik ikus daitezke.
Kondorrak,Guanakoak, Ñanduak (Amerikako ostruka), Mila txori mota desberdin eta Loroak ikusi nituen, txori hauek bereziki harritu ninduten, egazti tropikalak, mendi izoztuez inguratutako klima subantartiko batetan, benetan ederra.
Hemen glaziar erraldoiak kilometro askotako aran zabalak bere maindiria txuriaz estaltzen dituzte,
granitozko pareta bertikalak bere horratz zorrotzekin siztatzen dituzte hodeiak, eta ura alaiki amiltzen da ibai zabaletan biltzeko, edonondik edonora doala.
Eguraldia eta eltxoak ez ziren oso goxo portatu nerekin ala ere. Lehenengoa, elur ekaitz bat bidali zidan mendi-lepo garai bat zeharkatzen hari nintzela. Harrigarria da ze azkar aldatzen den eguraldia leku honetan, ordu erdian infernu txuri batetan bihurtu zan dena. Ozta-ozta igaro ahal izan nuen mendia, bidea eta margotutako markak elurrak tapatu baizituen. Basora iritzi nintzenean gauzak ez ziren leundu askoz gehio,basoa zingirazko eremua bai zen eta dena urez eta lokatzez gainezka zegoen. Behin baino gehiagotan arrapatuta gelditu nintzen belauneraino lokatzetan. 9 ordu izan ziren guztira eta azkenean, lehertuta, bustita eta zeharo hoztuta iritzi nintzen los perros kanpamendura. Eltxoak, Parkeko leku batzuetan multzo haundietan bortizki erasotzen zuten , eta berdin zitzaien zenbat hiltzen zenituen, beti bai zeuden gehiago odola zurgatzeko prest.Batzuetan korrika eta guzti egin behar izan nuen hodei beltzetik ihesi. Ederto utzi zidatzen ipurdia zerri aluak!.
Purto Natalesen 3 egun pasa nitun casa lili Albergean atsedena hartzen,eta bertoko familiakin eta peruano eta frantsez batekin solasaldi luzeetan. Oso giro atzegina sortu zen eta penaz joan nintzen handik.
Perito Moreno Glaziar ezaguna bizitatu nuen ere. Argentinan,oso leku ikusgarri eta ezaguna da Pena garestiegia zela eta turista asko zeudela.
Calafaten 16 hilabete bidaiatzen zeraman Colombiar gazte bat ezagutu nuen. Ezkertiarra eta amestlaria zen oso,Colombiako FARC-etako aldizkari batzuk utzi zizkidan eta luze hitzegin genun hegoamerikari buruz.
Calafatetik El Claten-era pasa nintzen Los Glaciares parke Nazionala bizitatzeko asmotan.
Hemen, eskalatzeko munduko mendirik zailenetakoak daude. Fizh Roy eta Cerro Torre Mendi ezagunak alegia.
Eguraldia etsai izan nuen hemen ere, lau egunez haize ekaitz eta euri jasa izugarriak egon ziren Bi gau pasa nitun mendian kanpamendu batetan dendan sartua itxoiten ezertxo ere egin ezinik. Beldurgarria zen nola haizeak astintzen zituen Lengazko baso erraldoiak. Herrian haizeak etxe bati zapaia eraman zion eta autobusari atea kendu. Ala ere ez nintzen aspertu egun haietan, herriko kampinean oso gende atzegin eta intesgarria aurkitu bai nuen, tartean nere abizen berdina zuen argentinar bat, agian jakin gabe arbaso berdinak dauzkagu. Eguraldia baretu zenean Paisaia zoragarri jarri zen, orduan ikusi zen, itxoitea pena merezi izan zuela.
Udazkeneko kolore gorriak baso zaharretan,
laku ederrak eta gaindiezinak ziruditen
granitozko gaztelu izoztuak.
Aranaz-eko euskaldun batekin ere egon nintzen, egun batetan mendian. Nola ez eskalatzaile eta mendizalea zen, eta herrian Lekeitioko bi neska gehio zeudela esan zidan.Beti berdina gertatzen da, non mendia han euskalduna.

Ni naiz ni eta nire zirkunstantziak.
José Ortega y Gasset

Latza izan zen goiz hotz hartan dedo egiten hastea hiriaren azken gasolindegian. Lo egindako ordu apurrak eta garagardoaren sorabioa oraindik buruan dantzan zebilela. Esperantza haundirik gabe igotzen nuen hatz izoztua, ibilgailuak pasatzen eta pasatzen ikusteko bakarrik. Baina gauzak ez dira hain ilunak inoiz izaten. Handik denbora batetara, furgoneta txiki batek gelditu eta Rio Grande hiri Argentinarraraino eraman ninduen. Oizkoak diren ripiozko (lokatz)errepidetatik barrena.
elkarrekin igaro genituen orduak solas luzeetan. Gai nagusia nola ez,Argentina. Herri eder eta aberats honen patu iluna, krisialdia eta korrupzioa, gendearen nagikeria eta esku luzea, politikaren saldukeri amaiezina.Ene Argentina, zenbat pasioi, zenbat indar alferrik galduta!
Rio Granden, Hostal txiki batetan utzi zidan tipo jatorra, euri jasa haundia egiten bai zuen. Gaua bertan igaro nuen Petrolera bateko langile xelebre batekin hizketan. Bere familia, opor eta laneko argazki guztiak erakutzi zizkidan. Gero indiarren geziak nola bilatu erakutzi zidan eta tartean deabruaz hitzegiteko denbora izan zuen. Hemen denak dute burua normalean baino zoratuagoa.
Hurrengo goizean dedo egiten jarraitu det igandea bai da, beraz ez dago beste haukerarik. Kostata iritsi naiz gaur ere hiriaren ertzera, hemen ere beste furgoneta bat gelditu eta Argentina eta Chile harteko mugan utzi nahu. Muga igarotzean, patata, platano eta baratxuri bat errekisatu didate, harrigarria baina ez dituzte janari freskorik pasatzen uzten.
Aduanan bertan ez dut dedo egin beharrik izan gizon batek, egin nahi nuenaz solasean entzun dit mugetako funtzionarioarekin eta eramatera eskeini da. Eduardo izena du eta 25 urte darama patagoniatik gora eta behera ibiltzen liburuak saltzen, eta oso ondo doakizkio gauzak, ezin nuen sinetsi liburu satzaile batek hain ondo irabaz zezakenik! Bere etxeko argazkiak erakutzi dizkit, bere auto haundia eta atzean daraman perfume frantses piloa, emazte, lagun eta amorantearentzat. Munduko gizona da Eduardo 60 herri desberdinetan oporretan egon dela kontatu dit. Espainia ni baino hobeto ezagutzen du eta anekdota moduan, Moskun irikitzen zen lehenengo Macdonalds-aren inagurazioan egon zen, edo afrikan antilopeak ehizatzen ibili zenean gero herritik ateratzen uzten ez ziotelarik. Gustora entzuten dizkiot historia hauek eta beste mila historio gehio, Patagoniako errepide basati batetik goazen bitartean, alokatutako auto txuri batetan. Ziztu bizian zeru erraldoiruntz, guanako eta ibai gardenez jositako lur miresgarri bakartian, errepideko zuloak ahal den trebeziarekin saiestuz eta edaten hari garen garagardoak ondo helduz doaz orduak. Honi ruta nacional deitzen diote,ene!.
Magallaneseko itsasartera iritzi gara.Leku mitikoa da,Pacifikorako pasabide zaharra. Ferryan sartu eta ordu erdi batetan igaro dugu haize bortitza harrotutako itsasoa. Eduardok Chile eta Argentinako beste muga batetan utzi dit eta leku bakarti honetan bi chiletar gazteekin batera dedo egiten jarri naiz. Ordu bat pasa ondoren hartu gaitu furgoneta haundi batek. Baina gure helmuga zen Punta Arenasera iritsi baino 20 kilometro lehenago, autoa hautzi eta autobus batek remolkatu behar izan gaitu, berriro motorra martxan jartzeko.
Hirian, bidaiko gazteak, aterpe batetaraino lagundu, hiria erakutzi eta aholku batzuk eman didate. Asko eskertu diet.
Punta Arenas Magallaneseko itsasartera begira dagoen hiri Chiletar nahiko haundi bat da.Goiza erosketak egiten eta hiriko hilerri zaharra bizitatzen igaro dut. Arratsaldean berriz Anna-rekin igaro dut, 26 urteko suizar medikuntza ikasle bat. Bera ere bidai luze bat egiten hari da,3 hilabetetan ozeano atlantikoa gurutzatu zuen belauntzi batetan kariberaino eta han Limara hartu zuen abioi bat chileraino autobus eta dedos jeizteko. 6 hilabete darama guztira eta beste bat gelditzen zaio oraindik Argentinatik ibiltzeko. Afarian ardo Chiletarra probatu dut Annakin, oso goxoa iruditu zait.
Bihar Torres del Paines parke nazionalera noa 8 egunetako mendi ibilbide bat egitera, gogoa daukat menditik bakarrik ibiltzeko.

Gauza ederra badoa eta ezin iraun. Leonardo da Vinci

Egun pare batzuk pasa ditut Ushuaiatik gertu dagoen Tierra del fuego parke Nazionalean.Autobus turistiko batek gerturatu nahu horraino, eta gero ondo markatuta dauden bideetatik abiatu nahiz 3 egutako zeharkaldi bat egiteko. Lehenbizi Cerro guanacorantz abiatu naiz, 970 metro dauzkan mendi bat igotzera. Bidean Alex-ekin egin dut topo 29 urteko alemaniar bat da, igoera elkarrekin egin dugu. Alex ni bezalako bidai bat egiten ari da, ibilbide eta denbora antzekoekin. Jatorra da tipoa, eta gogoz ibili gara hizketan. Gailurrera iritsi eta elur pixkat egin digu, haize latza ere ez digu paisaiaz asko gozatzen utzi, zoragarriak dira hemendik ikusten diren ikuspegiak ala ere, Lago Roca daukagu beheran bere kolore turkesarekin eta inguruko mendiez babesturik. Canadako Rocosetako paisairen oso antzekoa. Hurrutiago Beagleko kanala eta Chileko mendi elurtuak ikus daitezke.
Argazki batzuk atera eta beraka egin dugu Lago roca-untz, haren ertzetik ibili gara chile eta argentinako mugara iritsi garen arte.
Hemen gelditu naiz lo egitera gertu zegoen kobazulo batetan, azpaldiko Yamarak bezala. Hauek, lur hontako indiarrak dira 3000 bizi ziren uhartean gizon zuria etorri baino lehenago 30 urte geroago 100 baino gutxiago gelditzen ziren, gehienak gaixotasun berriez hilda, baina baita txuriek suzko armengatik, punteria hobetzeko erabiltzen bai zituzten indiararrak.
Bigarren eguna kostaldetik ibiltzen eman dut, ez nuen uzte hain ederra izango zenik, ametsezko paisaiak dira hauek. Naturaren haunditasuna, paisairen edertasun ikutu gabea, arima hunkituta uzten dute. Hain ederra da basateak ikustea ur bare hauetan. Gaua baso itxi batetan igaro dut nahiko lasai. Hurrengo egunean Pampa altako bidea hartu det, kastoreak egindako urtegi batzuetatik pasaz, ikusgarria da nola hain animali txikia egin desake hain erainkutza zail eta haundia. Ibilbidea bukatzeko Rio Pipora joan naiz, ez zegoen urjauzi bat ikustera. Kriston grazia egin dit ibairen izena. Agurrak hemendik Piporronentzat je je!!. Ushuaiara bueltatu naiz pizza bat afaldu eta gero Leo eta Lukakin ibili naiz hizketan, neri gustatzen zaizkidan gaietaz, liburuak eta filosofi merke pixka bat. Luka 3 liburu idatzi ditu patagoniari buruz, albergean dauzka baina italieraz. Gero Victoria etorri, eta bihar gauean parranda egin behar genula erabaki du ni baiezko eman diot, zer egin, argentino hauek oso serio jartzen dira gauz hauetarako.
Hirian igaro behar dudan azkenengo eguna nahiko lasaia izan da odolkiak eta txistorrak prestatu ditut sukaldean, eta gero gendearekin solasean ibili naiz. 21 urteko mutil amerikar baten zorionak dira gaur, 10 hilabeteko bidai bat egin nahi du, hegoamerika osoa zeharkatzeko. Oso hunkituta dago eta kriston atzurra harrapatzeko prest. Braian bere ondoan dagoen tipoak 37 urte ditu eta New Yorkeko Txinatar bat da,Lan gabe gelditu eta 3 hilabetarako dago oporretan argentinan, oso tipo jatorra eta alaia da Braian. Erdi lo eta gogo gutxirekin nengoenean etorri
da Victoria Surrunbilo baten antzera, Leo eta ni prestatu eta Hirurok
Lennon tabernara joan gara, giro polita dauka eta zuzeneko kontzertu rockero bat ikusi degu, baina Victoria erdi azpertuta zegoen eserita eta azkenean Diskoteka edo Boliche batera joan gara dantza egitera, ze beldurra!!!. Boliche-an festa bat ospatzen zen eta gendez lepo zegoen. Oso emakume ederrak daude argentinan eta ni tonto bat bezala ibili naiz begira, victoria ni dantzan jartzen zaiatzen zen bitartean, azkenean Leo galdu eta ni nahikoa nuela erabiki det. 5:30 ziren. Agur Patxanga eta Ushuaiako gau hotzak.

Gure bizitza ametsez osatzen da. Ekintzei lot behar
zaizkie. Anais Nin

Luzea izan da Ushuaiara iristea. 3 abioi behar izan ditut eta 35 ordu luze. Tartean itxaronaldi luzeak, Aerolineas Argentinasen kaosa,
turbulentziak eta ekipaiaren kalera. Ala ere bidaia ederra izan da, eta uzte baina lasaiago hartu ditut gauzak,filosofiakin.
Bikaina izan da atlantikoa gurutzatzea,Kanariar uharteak, Afrikako kostaldea eta itsaso zabala, mila ñabardura desberdinetako urdinarekin eta forma guztietako hodei txuriak bere gainetik apaintzen. Eta ni abioiean, orduak eta orduak lehiatillatik begira, jazzaz eta paisaiaz gozatzen, Boing 747 400ak 1000km/h abiaduran nere hemugara gerturatzen zidan bitartean. Ederra izan da ere Brazileko kostaldea ikustea eta Rio de Janeirotik pasatzea naiz ez ikusi. Eta gero, gaua ondo sartuta zegoenean Buenos Aires hiriaren milloika argitxoak ikustea, ametsa bailira edo munduaren bukaerako itsasargia mirestea Ushuaian lur hartu baino lehenago.

Munduko Hiririk australena da Ushuaia etxe txiki koloretsuz josita. Ezin daiteke esan ederra denik, bai ordea bere inguruak, ala ere niri pila bat guztatzen zait.
Cruz Del Sur albergean gelditu naiz lo egitera. Txikia eta pixkat zikina dago, baina oso giro atsegina du eta etxean bezala sentitzen zara. Jabea, Luka, Italiarra da tipo jatorra eta hizlaria, lau urte darama albergearekin jo ta fuego. Hurrengo urtean bere neskalagun Kanadiarra ekarriko du gauzak formaltzeko asmoz. Bezeroen aldetik herri guztietakoak daude: Txinatarrak,Israeldarrak,Australianoak, Frantsesak,italiarrak,Suizarrak, Alemaniarrak, Espaniarrak...
Jada lagun batzuk egin ditu. Toni, adibidez, 47 urteko itsas gizon besamotza. Mallorkakoa da eta oporretan dago Argentinan. Lehen Luxusko Belauntziak eramaten zitun gende aberatsentzat eta Marina merkantean ere ibilita dago. Orain ordea bakarrik udaran eramaten ditu dirudunen belauntziak karibera, jubilatuta bai dago.
Victoria ligatzen zaitzen da neri gauz guzti hauek kontatzen dizkidan bitarten, ez homen zaizkio emakumeak asko irauten. Ez du umerik ekarri nahi mundu honetara eta ez zaizkio gustatzen ultimatunak botatzen dizkioten emakumeak: Edo itsasoa edo ni. Pirata ederra egina dago Toni! Victoria Argentinakoa da Cordoba Hirikoa. Urte bat darama gida bezala itsasuntzi turistiko batetan. Leku hotzegia da hau hain emakume alaiantzako, horregatik etortzen da albergera Luka lagun duelako eta bakarrik ez egoteko.
Pilar 29 urteko frantsesa bat da. Gauzak ez zaizkio ondo atera azken bolada honetan eta horregatik hari da bidaitzen.
Haurdun gelditu eta mutilaguna bakarrik utzi zun, abortatu behar izan zuen eta hilabete exkasetara aita hil zitzaion bihotzetakoa jota. Latza, osaba batek utzitako dirurekin bidaiatzen hari da lehenbizi hegoamerikatik gero Jordania eta Israelera salto egiteko. Denbora egiten dago Bere aitaren etxea saldu baino lehenago. Diru horrekin aterpe txiki bat bere kabuz iriki nahi du Argentinako iparraldean. Pilarrekin asko hitzegin dut Ushuiatik pasiatzen genun bitartean, zerbait ikutu dit barruan 20 urte zituenetik bidaiatzen ibili den neska morena hau.Gero Besteak daude Soziologo eta abokatua den Italiar jator bat, non hara ze kazualidadea, terrorismoari buruz ikerketa batzuk burutu behar ditu Brigatas Rosas, Sendero luminoso eta Euskadi ta Askatsuna buruz. Esan dit bere unibertsitatea europako beka batetarako lehiaketa irabazten badu Oñatira joango dela 6 hilabeterako. Harrigarria!!. Badago ere Aleman bat Zuzenbide ikasketak bukatu eta azterketen emaitzak internez noiz bidaliko dioten zain dagoena. Hotza eta negua gustatzen zaio eta bere izaeragatik Alemaniar peto petoa da.
Oraingoz hau da guztia gure Mundu arrotz baina bero honetatik gauz gehio kontatuko nituzke baina jada aspertzen hasia nago. Bakarrik esan uzte baino errazago egin naizela leku honetara eta hurrengo kronikan Tierra del Fuego Parke Nazionalean igarotako egunen esperientzia kontatuko dudala eta etorkizun laburrerako dauzkadan planak baita ere. Agurrik ez!